De schoonheid van het menselijk falen in Cliffhanger

Een uur lang laat ik mijn fantasie de vrije loop aan de hand van beelden, handelingen en muziek bij de voorstelling Cliffhanger van Kassys. Onbegrijpelijk dat het in de zaal niet voller is, want het is buitengewoon grappig wat het publiek te zien krijgt. Het is verrassend en niet wat de gemiddelde theaterbezoeker verwacht. Die verwachting is tegelijkertijd onderdeel van de voorstelling. Fantasie en eigen beeldreservoir worden gedurende de voorstelling aangesproken en dat blijkt een bewuste keuze.

Haar plannen met Cliffhanger formuleert Liesbeth Gritter, verantwoordelijk voor concept en regie, in een gesprek met vooruit.be vanuit de basisemotie angst. In onze veilige, gestructureerde realiteit speelt angst een marginale rol. Zij vraagt zich af waarom mensen zich dan toch vrijwillig overgeven aan gecultiveerde angst, in de vorm van bungy jumpen, hard rijden en enge films bekijken. Is dat toch om onze basisangst te kanaliseren? De titel Cliffhanger verwijst naar een term in de film- en soapwereld om kijkers te boeien en te binden, maar ook naar een aangeboren reactie op de grens tussen veilig en onveilig. Wat de acteurs doen als ze het podium een voor een betreden (er is niets aan de hand), sluit aan bij nieuwe inzichten: als de moeder aangeeft dat het kind kan doorkruipen, steekt de peuter de kloof over, maar uit de moeder zich non-verbaal angstig, dan blijft het kind zitten op de rand van de visuele kloof. Net als de bergbeklimming die de vluchtende acteurs ondernemen, veilig op de vlakke vloer van het theater.

Dan blijkt uit een nagesprek met Liesbeth Gritter dat in de aanpak een ontwikkeling van angst naar spanning is opgetreden. De begeleidende tekst is daarom aangepast en luidt nu: “Kassys maakt theatervoorstellingen waarin de schoonheid van het menselijk slagen en falen wordt getoond. De kracht en clichés van zowel theater als film worden hiervoor gebruikt en misbruikt. Geïnspireerd door o.a. Alfred Hitchcock gaat Kassys in Cliffhanger op zoek naar spanning.

In Cliffhanger is achterdocht de motor en wantrouwen de brandstof voor de ontwikkeling van een spannende intrige tussen vier personages. De live situatie wordt meer en meer beïnvloed door een tweede (gefilmde) ‘realiteit’, die zich in de hoofden van de personages afspeelt. Gevoed door wantrouwen ontstaan er gedachten en angsten bij de personages die wellicht het daglicht beter niet hadden moeten zien.

Door middel van suggestie en manipulatie wordt de toeschouwer in Cliffhanger aangesproken op zijn eigen ‘beeldreservoir’ van ooit bekeken enge films en spannende scènes. Natuurlijk helpt de muziek ook een handje mee… “

Niets aan de hand

Dat begint al meteen bij het eerste beeld: een vrouw ligt op haar buik op de grond, zij wordt belicht. Naast haar staat een tafeltje met een onheilspellende schaduw. Op het filmdoek zien we alleen haar arm. Als de vrouw eenmaal niet geheel moeiteloos van het podium verdwenen is, vraagt het publiek zich af: wat is hier gebeurd? Dan verschijnen de vier acteurs een voor een op het podium en stellen het publiek gerust: er is niets aan de hand, iedereen kan gewoon blijven zitten. De attributen zijn zodanig gekozen dat ze passen bij de verschillende personages, maar ook dat er specifieke handelingen mee kunnen worden verricht. ‘De tuinman’ speelt een sleutelrol bij het aanwakkeren van jaloezie op de vermeende minnaar van de vrouw. Overspel is wel vaker het motief voor moord, vandaar dat de huisvriend en de vrouw, vergezeld door de tuinman, zich uit de voeten maken, uit angst voor de echtgenoot. Dat is wat de handelingen, in samenhang met de film en de muziek, ons laten denken. Terwijl het publiek ziet dat het nep is, dat de acteurs in twee tellen bij elkaar kunnen zijn. Maar dat doen ze niet, ze volgen de regels van het spel.

Bijzondere aanpak
Kassys analyseert spanning op een manier die erg lijkt op de aanpak van The Nature Theater of Oklahoma die ik ooit zag in de Rotterdamse Schouwburg. Liesbeth Gritter zegt hierover dat Kassys in de aanzet naar de voorstelling in New York speelde en ze daar de acteur Zachary Oberzan ontmoette. Later zag ze hem spelen met The Nature Theater of Oklahoma en Gritter vond Zachary een ‘typische Kassysspeler’ en vroeg hem of hij wilde meewerken aan Cliffhanger. Helaas heeft hij maar een paar weken in juli 2010 kunnen repeteren en werd toen erg ziek. Hij moest terug naar New York en er werd een vervanger voor hem gevonden: Harm van Geel.

Estafette
Cliffhanger is volgens Liesbeth een ‘typische’ Kassys voorstelling. Maar ze kan zich voorstellen dat ik met Cliffhanger meteen aan No dice moest denken: een verwarrende, vervreemdende, hilarische voorstelling over dagelijkse gesprekken, waarin de relatie met de tijd een belangrijke rol speelde. Volgens Gritter is die overeenkomst toeval, maar leidt de vergelijkbare aanpak volgend jaar wel tot een nieuwe voorstelling in samenwerking met Nature Theater, Tim Crouch en Nicole Beutler. “Op initiatief van Kassys maken we Cadavre Exquis, een voorstelling in estafette vorm; elk gezelschap maakt een deel van 15 minuten dat begint bij het eindbeeld van het vorige deel, zonder te weten wat vooraf ging. Maar verder ligt alles open: het decor mag veranderd of zelfs vernietigd worden, figuranten kunnen toegevoegd worden, een dansvoorstelling kan plots een film worden of omgekeerd en het verhaal kan alle kanten op. Dus dan gaan we onze ‘stijlen’ echt naast elkaar op de proef zetten…”


Kassys met Cliffhanger
Gezien: 14 april 2011 in LAKtheater
Zie te zien in diverse theaters, zoals in de Rotterdamse Schouwburg en tijdens Oerol.

Dit artikel verscheen eerder op Solvejg’s wereld

Dit bericht werd geplaatst in Leiden, Theater en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op De schoonheid van het menselijk falen in Cliffhanger

  1. Blewbird zegt:

    In onze veilige, gestructureerde realiteit speelt angst een marginale rol. De wereld wordt snel onveiliger. De angst zal toenemen en we zullen ermee worden gemanipuleerd. Of ben ik nu te somber op de zondagavond? Groetjes, Blewbird

  2. kamira zegt:

    ik zie een leeg vlak

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s