Als de liefde onmogelijk is – het boek van Tristan en Isolde

In deze bijdrage wil ik jullie een boek aanraden. Vele besprekingversies heb ik al geschreven, maar het stokt. Alles wat ik opschrijf, doet afbreuk aan de historische roman die een veelheid aan lijnen in zich bergt, die de auteur wederom aaneengesmeed heeft tot een vlot lopend verhaal. Misschien komt het thema te dichtbij om op een objectieve manier over de trieste geschiedenis te schrijven. Mij raakte het overbekende einde van de levens van Tristan en Isolde dieper dan ik had kunnen voorzien. Immers, het verloop van hun levens en het trieste einde ervan is genoegzaam bekend en breed uitgemeten in allerlei kunstvormen. Maar toch, de gedegen en soepele schrijfstijl van Jacqueline Zirkzee, over wie ik al eerder lovend schreef, pakte me ook nu weer helemaal in. En daarom presenteer ik jullie de definitieve versie van mijn boekbespreking.

Het boek van Tristan en Isolde vond zijn weg naar het publiek in 2004. Gelukkig is dat voor de uitgever geen reden te stoppen met het drukken van exemplaren, want ik heb pas dit jaar een exemplaar gekocht. De historische roman Mykene is de aanleiding geweest om opnieuw een boek van de auteur te lezen. En het heeft me geenszins teleurgesteld.

De auteur verantwoordt haar keuzes in het naschrift. Ze vertelt dat de zesde eeuw, de tijd waarin het verhaal van Tristan en Isolde speelt, een wazige tijd was. Veel is er niet opgeschreven en veel moet worden herleid uit latere teksten. Ook teksten die gevonden zijn die afkomstig zijn uit stambomen en andere administratieve geschriften hoeven niet in tegenspraak te zijn met de door Zirkzee opgevoerde feiten. Het citaat van David N. Dumville over het beschrijven van een periode die niet de onze is, spreekt boekdelen: we zullen altijd blunderen. Ze besluit met wat Ogrin, een van de hoofdpersonages zegt: het verhaal is van alle tijden, zoals de liefde van alle tijden is.

De belangrijkste personages in het boek zijn Ogrin de kluizenaar, Isolde, Tristan, Branwen, Isoldes voormalige dienstmaagd en koning Mark. Om de vrede te bewaren wordt Isolde uitgehuwelijkt aan koning Mark. Ze wordt naar hem vergezeld door Tristan, de aangenomen zoon van Mark en door Branwen. Tijdens die reis doet Isolde per abuis een liefdesdrank in de wijn die ze samen met Tristan drinkt. Reddeloos verloren zijn ze dan, overgeleverd aan hun liefde voor elkaar. Of die liefdesdrank daadwerkelijk die kracht had is de vraag, omdat Tristan al eerder verscheen in het verhaal en wel omdat hij zwaar gewond in een bootje was aangespoeld, verzorgd werd door Isolde en haar moeder en tot zijn herstel in hun nabijheid verbleef.

Isolde trouwt toch met koning Mark. De geliefden blijven elkaar ontmoeten en uiteindelijk kunnen ze de geruchten niet langer ontkennen. Als ze gesnapt worden, wordt Tristan verbannen en ontsnapt Isolde ternauwernood aan een doodvonnis. Ze komt terecht bij Ogrin, in het woud van Morois, vlakbij Tintagel, waar Mark koning was. Uiteindelijk vergeeft Mark Isolde, omdat hij het verhaal van de liefdesdrank gelooft. Ze komt weer terug aan het hof, maar blijft Tristan zien, die probeert haar over te halen met hem mee te gaan. Als ze dat niet doet, trouwt hij op het vasteland met een andere Isolde, ook wel Yseult met de blanke handen genoemd.

Tristan blijft echter altijd van Isolde houden en als hij voor de derde keer zwaargewond raakt, verzoekt hij zijn zwager om Isolde naar hem toe te brengen. Zij is de enige die in staat zal zijn hem te genezen. Het lukt hem met zijn laatste krachten op haar te wachten door de afspraak dat de zeilen van het schip wit zullen zijn als ze meekomt.

Yseult met de blanke handen ziet echter haar man liever sterven dan levend in de armen van een andere vrouw en ze vertelt hem dat de zeilen tot haar spijt rood zijn. Isolde vindt hem, stervend, te ver weg om haar nog te horen en gebruikt het flesje gif dat ze altijd bij zich heeft, voor als ze geen uitweg meer ziet, voor zichzelf.


Jacqueline Zirkzee,
Het boek van Tristan en Isolde
Uitgeverij Conserve, 2004
278 pagina’s
€ 7.95 (in een herdruk van Zilver pockets)

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Leiden, Literatuur, Volkskrantblog en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

23 reacties op Als de liefde onmogelijk is – het boek van Tristan en Isolde

  1. Jezzebel zegt:

    Met veel plezier gelezen 🙂
    Wat een liefde is dat!Zij met de blanke handen, vind ik ook een prachtige manier van omschrijven.

  2. maria zegt:

    Tristan en Isolde,
    Ontzettend mooi en belangrijk boek dat ik in mijn cursus Mittelhochdeutsch in origineel heb gelezen, in de versie van Gottfried van Strassburg.
    Ongelofelijk….
    Ik zal eens kijken of niet de maan ook voorkomt in dat boek, vast wel.Reactie is geredigeerd

  3. Solvejg zegt:

    Ha Jezz, dank je! Kijk http://www.timelessmyths.com/arthurian/tristan.html#Early voor meer mooie namen
    Maria, we moeten maar eens afspreken, dit gaat te ver :-)Reactie is geredigeerd

  4. niko zegt:

    Wat heb je dit knap geschreven.
    Volgens mij heb je echt de essentie eruit gehaald. Chapeau!
    Ik heb nog lp’s -opera- van Tristan en Isolde. Volgens mij gezongen door Callas. Ik ga het ff opzoeken.

  5. rolanda zegt:

    Ik heb de opvoering van Tristan en Isolde gezien in het Shakespeare theatre in Straford upon Avon (Engeland) in 1976 of 1977. Dat vond ik toen al indrukwekkend.

  6. annet zegt:

    Oh fijn, de namen kende ik wel
    maar hun geschiedenis niet
    nu wel, dank je wel….
    gr. van Annet

  7. laila zegt:

    Hier ben ik echt aan toe .Heerlijke romantiek.
    Iets voor de herfstvakantie bij de open haard ( heb ik jammergenoeg niet;-)

  8. Solvejg zegt:

    Goedemorgen niko, dank je voor je compliment. Wat fijn dat je nu die opera weer gaat beluisteren! Dat is mijn volgende stap 🙂
    rolanda, dat is – lijkt me – sowieso een geweldige plek om een opvoering te zien!
    hi annet, het is niet helemaal zeker of het hun geschiedenis is, maar ik vind het wel een mooie versie!
    laila, met dit boek verzin je die open haard er gewoon bij. Niet om reclame te maken, maar ik heb het destijds besteld via internet(bol)….. Geniet ervan!!

  9. laila zegt:

    Met zo’n blijmakende prijs/kwaliteitsverhouding is een openhaard makkelijk te verzinnen:-)
    Even naar de bolle mannetje googelen.

  10. laila zegt:

    De recensie op recensieweb is vrij matig, dus ik doe het maar niet.
    Ik heb Thera’s boek al besteld en het Geschiedenisboek over Ischa en vader Meyer geleend.

  11. asdale zegt:

    Ik ken het verhaal inderdaad in allerlei gedaanten. heb in mijn conservatoriumtijd nog wel eens een Isolde-aria gezongen uit de opera.
    Door jouw beschrijving krijg ik weer helemaal zin om het te gaan lezen!

  12. asdale zegt:

    Scusi! dacht dat ik nog was ingelogd. Bij deze dus.

  13. Solvejg zegt:

    ha laila, je begrijpt dat ik het niet eens ben met wat er op recensieweb geschreven staat? ik vind het ook erg flauw om te gaan vergelijken met Margaret Atwood en Jeannette Winterson. Ik zou overigens niet weten waarom een hervertelling niet interessant zou zijn, als het dat al is. Even zo goed wens ik je veel plezier met Thera’s boek en de Meyers!!
    asdale, ik hoop dat je je niet laat afschrikken door laila’s afwijzing hierboven 🙂

  14. laila zegt:

    Als jij het zegt:-)

  15. maria zegt:

    Solveig, afspreken:
    vanavond 18.30 ben ik in Cronesteyn, hopend dat de maan achter de wolken vandaan komt.
    Achter de waterspeeltuin…
    Grapje, kan ook een andere keer. Anders dan jij heb ik volwassen kinderen, al hebben die toevallig op dit moment mijn steun hard nodig omdat het leven tegenvalt.
    Ik ga serieus nog zoeken of en waar de maan langskomt in mijn Tristanversie.Reactie is geredigeerd

  16. maria zegt:

    off topic:
    Giacometti, kunnen we graag samen gaan, maar volgens mij is het een andere Giacometti, wel familie van…
    en: Wolkers in de Lakenhal, daar ga ik al op de eerste dag naar toe, volgende week.

  17. Solvejg zegt:

    Oef, ja, dan zit ik achter de dampende borden 🙂 Als moeder voel je en ben je denk ik altijd beschikbaar, ook als je kinderen een eigen leven leiden…
    Benieuwd of je die maan vindt!!
    Je hebt gelijk, ik zag alleen maar zijn achternaam, haha. Maar wel leuk om naar de Kunsthal te gaan. Wolkers ook leuk! Ik zal eens kijken in mijn agenda, ik kom er nog op terug!Reactie is geredigeerd

  18. maria zegt:

    Hi Solvejg,
    Ik heb nog een beetje rondgespeurd op internet om iets te vinden over de maan in de Gottfried- Tristan-versie, en heb gevonden dat Brangäne (Branwen) met de volle maan wordt vergeleken, Isolde daarentegen met de zon.
    Ook komt een op Artemis/Diana-mythologie geïnspireerde scene voor, waar Tristan als een gejaagd hert onder de volle maan in de sneeuw de weg naar Isolde zoekt.
    Wat mij zo aan de Tristan/Isolde legende bevalt:
    de beeldtaal en de de taal van Gottfried van Strassburg
    de hoge cultuur van de middeleeuwen die eruit blijkt, en de grote waardering voor vrouwen
    liefde als iets dat iemand fatal overkomt, dat niet gezocht wordt,. Liefde als schicksal.
    en vooral: de cultuur van de minne: liefde als kunstliefde.
    Overigens "als liefde onmogelijk is": bij Gottfried gaan zij ontzettend lang en uitgebreid hun gang voordat het afgelopen is…Reactie is geredigeerd

  19. Solvejg zegt:

    maria dank je wel voor je uitgebreide onderzoek, zo leuk dat ik maar steeds weer bij Artemis uitkom, dat moet een betekenis hebben 🙂
    Liefde die je overkomt, dat vind ik ook de mooiste!! Alsof het is ‘vastgelegd’ of ‘voorbestemd’…
    Ja, ik vind een liefde die in het geniep moet plaatshebben toch behoorlijk onmogelijk, maar misschien moet ik ook het boek van Gottfried van Strassburg maar eens lezen!

  20. maria zegt:

    "Ja, ik vind een liefde die in het geniep moet plaatshebben toch behoorlijk onmogelijk"
    O ik helemaal niet, in tegendeel…
    Ik haat sociale verplichtingen, en deze zijn altijd deel van een officiele verhouding. Voor een kunstliefde is afgescheidenheid ideaal en zeer vruchtbaar.Reactie is geredigeerd

  21. maria zegt:

    ….en als men om zich heen kijkt:
    welke liefde is eigenlijk NIET onmogelijk??

  22. maria zegt:

    Cicero vandaag p 22:
    Duur, maar ik zal het kopen, de NL vertaling van Gottfried van Strassburg… en erover bloggen.
    Je mag het van me lenen, het zal wel duren totdat de bibliotheken het boek aanschaffen.
    Je ontdekt vast iets geheel anders in dat boek dan ik. Ik ben benieuwd.Reactie is geredigeerd

  23. Solvejg zegt:

    Oh Maria, ik zie het inderdaad net staan! Ik heb nog een boekenbon, wie weet koop ik hem zelf ook wel!! Zo niet, dan wil ik hem graag van je lenen. We kunnen ook een leesclubje beginnen 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s